Φιλοσοφία, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, Επιστήμη, ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Θέματα Φιλοσοφίας Φιλόσοφοι Φιλοσοφικές και ευρύτερες συζητήσεις

  παλιό site      σκοποί      ελεύθερη εγγραφή/συμμετοχή     επικοινωνία

.

  Φιλοσοφικά άρθρα:
.

Η Γενική Βούληση και η βούληση όλων στον Rousseau

Από τη στιγμή που το ευγενές άγριο πλάσμα πέρασε στην οργανωμένη κοινωνία των ανθρώπων, οφείλει να συνάψει το Κοινωνικό Συμβόλαιο

 

Συγγραφή: Παναγιώτης Πέρρος

Μ.Δ.Ε. Ηθικής Φιλοσοφίας Παν/μίου Αθηνών

[κατεβάστε/εκτυπώστε το άρθρο σε word]


Η έναρξη της πολιτικής κοινωνίας

Ο άνθρωπος στη φύση του ήταν ένα ευγενικό ον μέσα στην αγριότητά του (Rousseau, 1754). Οι μοναδικές επιδιώξεις του ήταν η αυτοσυντήρησή του μέσω της εκπλήρωσης των βασικών φυσικών αναγκών του. Πάντοτε όμως είχε κάτι το οποίο τον έκανε διαφορετικό από όλα τα άλλα είδη της φύσης: τη δυνατότητα της ελεύθερης επιλογής. Αυτή η δυνατότητα ήταν που τον έβγαλε έξω από τη φυσική του κατάσταση. Επιπλέον, κύριος παράγοντας ο οποίος τον ώθησε στη συγκρότηση κοινωνιών είναι κυρίως η θέληση να δημιουργήσει ένα «ηθικό εγώ» μέσα από την αντιμετώπιση των άλλων προς το πρόσωπό του. Αυτό βέβαια περιλαμβάνει αρκετά πράγματα, όπως η τάση για ανταγωνισμό, η σύγκριση με τους άλλους, η δημιουργία εχθροτήτων και η λαχτάρα για δύναμη. Όλα αυτά σύμφωνα με τον Rousseau αποτελούν συστατικά στοιχεία εκείνου που ονομάζεται οργανωμένη κοινωνία και εκ των πραγμάτων σημαίνουν την έξοδο του ανθρώπου από την κατάσταση της φύσης. Σημαντική εδώ είναι η διαφοροποίησή του από τον προγενέστερο Hobbes, ο οποίος θεωρούσε ότι ο άνθρωπος συγκρότησε κοινωνίες γιατί ήθελε να απαλλαχτεί από το άγχος που του προκαλούσε ο φόβος του θανάτου (Hobbes, 1651). Αυτό δεν ευσταθεί μας λέει ο Rousseau απλούστατα διότι ο άνθρωπος δεν είχε γνώση του θανάτου, καθώς αποτελούσε απλώς ένα ζώο ανάμεσα στα άλλα ζώα. Η γνώση του θανάτου και το επακόλουθο άγχος ή φόβος του τέλους θα έλθει αργότερα, κατά την έξοδό του από τη φυσική κατάσταση. Την ίδια αντίληψη άλλωστε βρίσκουμε και στις ελληνικές πηγές, με ιδιαίτερο παράδειγμα τον Αισχύλο, ο οποίος υποστηρίζει πως ο Προμηθέας, φέρνοντας τη φωτιά και τον πολιτισμό στους ανθρώπους, τους χάρισε και την επίγνωση της θνητότητάς τους -« θνητούς γε έπαυσα μή προδέρκεσθαι μόρον »- (Αισχύλος, Προμηθεύς Δεσμώτης, 250), πράγμα φυσικά που συντελεί στην πληρέστερη κατανόηση του καθαρού τους εγώ.

Το Κοινωνικό Συμβόλαιο

Από τη στιγμή λοιπόν που άνθρωπος συγκροτεί κοινωνίες, οφείλει να διασφαλίσει την ευτυχία και την ευημερία του. Αυτό γίνεται μέσω της θέσπισης του Κοινωνικού Συμβολαίου, μια πράξη υπέρτατης δέσμευσης ευθύνης απέναντι στο κοινό καλό (Rousseau, 1762). Η διασφάλιση της κοινωνικής τάξης αποτελεί τη βάση του δικαίου. Το δίκαιο στις οργανωμένες κοινωνίες δεν διασφαλίζεται από τη φύση, αλλά είναι προϊόν σύμβασης. Η σύμβαση αυτή, ενώ αποτελεί ισχυρή δέσμευση και υπέρτατο συμβόλαιο, εντούτοις στοχεύει στη διασφάλιση της ελευθερίας του κάθε πολίτη, καθώς ο πολίτης δεν δεσμεύεται απέναντι σε κάποιον άλλο, αλλά απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, υπό το πρίσμα της διαλεκτικής σχέσης που οφείλει να αναπτύξει με τη διασφάλιση του Γενικού καλού ολόκληρης της κοινωνίας. Επομένως εδώ υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά με το Κοινωνικό Συμβόλαιο του Hobbes. Ενώ στον Hobbes παρατηρούμε ότι ο άνθρωπος εκχωρεί τα προσωπικά του δικαιώματα στο ηθικό πολιτειακό πρόσωπο του Λεβιάθαν, ο Rousseau παρατηρεί ότι το Κοινωνικό συμβόλαιο δεν αφαιρεί και δεν υποβαθμίζει τα προσωπικά δικαιώματα, αλλά τα ενισχύει και τους προσφέρει τη διάσταση που πρέπει να έχουν στα πλαίσια μιας οργανωμένης κοινωνίας. Αντιθέτως με την περίπτωση του Hobbes, η ιδέα του Κοινωνικού Συμβολαίου στη φιλοσοφία του Locke πλησιάζει αρκετά στη νοοτροπία του Rousseau (Locke, 1689). Τα χρόνια που ακολούθησαν τον στοχασμό του Rousseau, ανέδειξαν και άλλες θεωρίες Κοινωνικών Συμβολαίων. Ο Proudhon υποστήριξε ότι ο πολίτης δεν είναι δυνατό να συμβάλλεται με το κράτος αλλά αντιθέτως, η μοναδική δέσμευση που πρέπει να αναλάβει είναι απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, κάνοντας έτσι ένα βήμα προς την θεωρία του αναρχισμού (Proudhon, 1851). Ύστεροι διανοητές κατά τον 20ο αιώνα οι οποίοι τεκμηρίωσαν τις θεωρίες τους περί Κοινωνικού Συμβολαίου είναι οι Rawls (Rawls, 1971) και Pettit (Pettit, 1997).


Μεταφορά στη σελίδα
1 2 3 4 » επόμενη σελίδα



 
  επιστροφή στους Αλλοδαπούς φιλοσόφους      πείτε τη γνώμη σας στο forum      επικοινωνία
         Φιλοσοφικά άρθρα 
.
Τι είναι Φιλοσοφία;
Immanuel Kant (1724 -1804)
Η Γενική Βούληση και η βούληση όλων στον Rousseau
Περί Ψυχής
Η Κοινωνική Οικολογία και ο Κομμουναλισμός του Murray Bookchin
Ο Μεταμοντερνισμός στη Φιλοσοφία και ο Gianni Vattimo
Ελεύθερο Λογισμικό
Τεχνολογία και Οικολογία
Η έννοια της αιώνιας ειρήνης κατά τον Καντ
Βαθιά Οικολογία και Βιώσιμη Ανάπτυξη
Απόψεις περί της ουσίας, της αξίας και του δικαίου του Πολέμου
Η Ευθανασία ως ηθικό πρόβλημα
.

                             περισσότερα 

 
         Φιλοσοφικές απόψεις 
.
Τι χρειάζεται η φιλοσοφία σήμερα;
Οι απόγονοι του Σωκράτη
Αφορισμοί
Είμαι ελεύθερος;
Προσκλητήριο δόμησης ή αναδόμησης
Για το θάνατο του Σωκράτη
Υπόδειγμα Ομηρικής Διδασκαλίας
Παιδαγωγοί και Βέβηλοι
.

                             περισσότερα 

 
         Πρόσωπα [ημεδαποί] 
.

Warning: uksort() [function.uksort]: Array was modified by the user comparison function in /home/filosofia/public_html/enter/inc/shows.inc.php on line 623
Σωκράτης
Πλωτίνος
Πλάτων
Λιαντίνης Δ.
Θαλής
Αριστοτέλης
Αναξίμανδρος
.

                             περισσότερα 

 
         Πρόσωπα [αλλοδαποί] 
.

Warning: uksort() [function.uksort]: Array was modified by the user comparison function in /home/filosofia/public_html/enter/inc/shows.inc.php on line 623
Voltaire
Ryle Gilbert
Russell Bertrand
Rousseau J.J.
Nietzsche Friedrich
Marx Karl
Lukasiewicz Jan
Jaspers Karl
Engels Friedrich
Descartes Rene
.

                             περισσότερα 

 
         Θέματα Επιστημών 
.
Για το Βιβλίο Ιστορίας της Στ΄τάξης του Δημοτικού Σχολείου
Οι σημερινές «Σταυροφορίες» των Η.Π.Α., και τα ιστορικά τους Πρότυπα
Αίγυπτος, Ελλάς, Ρώμη: Προσέγγιση και Απώθηση
Η ψυχική ταραχή του Φρόιντ στο λόφο της Ακροπόλεως
Οσμές, αναθυμιάσεις και αρώματα της αρχαιότητας
Παιδαγωγική: Εκπαίδευση και πειθαρχία
.

                             περισσότερα 

 
         Απόπειρες Τέχνης 
.
Χρονοκράτωρ
ΕΑΥΤΟΣ
Υπόψη Ζωής
Τελική Πρόταση
Αρχιτεκτονική ονείρου
Τραγικό πρόσωπο
Η υποταγή του Δία
Το φάντασμα της Αλογόμυγας
.

                             περισσότερα 

 

(c) Filosofia.gr - Όροι και σκοποί χρήσης
σχεδιασμός, υποστήριξη: Hyper Center